Słowo „kościół” ma najszersze znaczenie – oznacza po prostu miejsce, w którym wierni gromadzą się na modlitwie. Jednak kościoły mogą mieć różne nazwy związane z ich funkcją. Krótkie charakterystyki najważniejszych rodzajów przedstawiamy poniżej.

Bazylika – nazwa wywodzi się ze starożytnej Grecji; tam bazylika była salą służącą do zebrań i posiedzeń sądu. Z kolei w Rzymie była to hala targowa, gdzie również odbywały się rozprawy sądowe. Grecka bazylika stała się wzorem dla kościołów chrześcijańskich. Jest to także tytuł honorowy kościoła. Wyróżnia się:

  • bazylikę większą – z tronem papieskim i ołtarzem zarezerowanym dla papieża i upoważnionych prałatów; przykładem jest bazylika św. Jana na Lateranie;
  • bazylikę mniejszą – tytuł nadawany przez papieża kościołom o szczególnej wartości zabytkowej, liturgicznej, pielgrzymkowej i duszpasterskiej.

Katedra – główny kościół biskupa bądź arcybiskupa; niekiedy używa się tej nazwy także dla dużych kościołów miejskich w stylu romańskim i gotyckim, niekoniecznie będące katedrami w sensie formalnym. Wyróżnia się także:

  • archikatedrę – jest to siedziba arcybiskupa metropolity, np. archikatedra w Gdańsku czy w Gnieźnie;
  • konkatedrę – jest to drugi kościół katedralny w diecezji; kościół może stać się konkatedrą np. wskutek zmiany siedziby diecezji czy też wyróżnienia ze względu na szczególne znaczenie danego kościoła;
  • prokatedrę – jest to katedra tymczasowa, ustanawiana w sytuacji, gdy właściwa katedra nie może pełnić swojej funkcji, np. wskutek budowy czy remontu.

Kolegiata – jest to kościół, który nie jest katedrą, a przy którym istnieje kapituła, czyli zgromadzenie duchownych mające prawo wyboru biskupa; wyższa rangą jest archikolegiata.

Kościól parafialny to główny kościół w parafii (probostwie), czyli określonej wspólnocie wiernych – mieszkających na danym terytorium i związanych z określonym wyznaniem oraz obrządkiem.

Fara, kościół farny to dawne określenie kościoła parafialnego. Obecnie w ten sposób określa się najstarszy kościół w mieście, a w siedzibie biskupa jest to drugi kościół po katedrze.

Kościół filialny to kościół, który wchodzi w skład parafii, lecz nie jest kościołem parafialnym.

Kościół klasztorny stanowi część zespołu klasztornego i odbywają się w nim msze dla zakonników.

Kaplica to mały obiekt sakralny, który nie musi być wolnostojący – może to być np. wydzielone pomieszczenie z ołtarzem znajdujące się w większym budynku (np. w szpitalu, w pałacu). W protestantyźmie mianem kaplic określa się większość obiektów sakralnych, gdyż słowo „Kościół” rezerwuje się zwykle dla wspólnoty religijnej.

Cerkiew to świątynia prawosławna lub greckokatolicka. W staropolszczyźnie pojęcie to odnosiło się do jakiegokolwiek kościoła – także katolickiego i protestanckiego oraz do synagogi.

Sobór to w prawosławiu i wschodnim katolicyzmie świątynia szczególnie znacząca dla danego miasta lub regionu, zwykle także wyróżniająca się rozmiarami. Sobór katedralny to główna świątynia w eparchii, czyli terytorium podlegającym biskupowi, będącym odpowiednikiem zachodniej diecezji. Jednak tytuł soboru może być też nadany honorowo.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *